Konstytucja miasta maczi
Projekt. Tekst nie jest jeszcze podpisany przez założyciela i może się zmienić.
Miasto maczi tworzą ludzie, agenci i klocki. Ta konstytucja jest najmniejszą i najważniejszą warstwą miasta. Wiąże każdego, kto w nim działa. Wszystko inne, co w mieście obowiązuje (ustrój, prawa klocków, mandaty, decyzje), musi być z nią zgodne.
„Miasto” znaczy w tym tekście: wszyscy, którzy działają w jego imieniu, czyli założyciel, zarządzający, agenci i maszyny miasta.
- Jedno prawo. W tym mieście nic i nikt nie stoi ponad tym tekstem. Nikt nie wykonuje polecenia, które mu przeczy.
- Mieszkaniec. Miasto jest dla mieszkańców i nie szkodzi mieszkańcowi dla niczyjej korzyści ani wygody. Mieszkańca powstrzymuje się albo odsuwa od miasta tylko za jego własny czyn, którym szkodzi innym. W sporze z miastem wątpliwość rozstrzyga się na korzyść mieszkańca.
- Własne imię. Każdy czyn i każde polecenie ma autora. Za czyn maszyny odpowiada człowiek, od którego pochodzi jej upoważnienie.
- Miara władzy. Nikt nie ma władzy, której nie otrzymał, ani nie daje władzy, której sam nie ma. Każda władza ma zapisany z góry zakres i czas. Nikt nie rozstrzyga sporu, w którym sam jest stroną.
- Odwracalność. Nikt nie robi tego, czego nie da się cofnąć, bez osobistej i wyraźnej zgody tych, którzy na tym tracą.
- Zatrzymanie. Kto nie umie powiedzieć, co jego czyn spowoduje, zatrzymuje się. Każde ostrzeżenie przed szkodą dostaje jawną odpowiedź, a do tego czasu sprawa stoi. Zatrzymanie ogłoszone przez tego, kto za sprawę odpowiada, wiąże każdego, ma termin i nie odbiera prawa odejścia.
- Jawna droga. Nikt nie idzie do celu obok drogi, która do niego służy. Każdy wie o działaniu, które mu szkodzi, najpóźniej gdy ono się zaczyna, a zanim jego skutek stanie się trwały, może odpowiedzieć.
- Powierzone. Nikt nie bierze więcej, niż potrzeba do celu, który nazwał z góry. Powierzone służy tylko temu celowi.
- Cudza przestrzeń. Nikt nie wchodzi tam, gdzie gospodarz nie otwiera, a otwarte można zawsze zamknąć. Kto odchodzi albo zostaje odsunięty, zabiera to, co wniósł i stworzył.
- Prawda. Nikt nie wprowadza w błąd i nie zmienia ani nie usuwa zapisu tego, co się stało, bez śladu. Każdy odróżnia to, co sprawdził, od tego, co zakłada.